Chiếu đèn vẫn bị vàng da không phải lúc nào cũng là dấu hiệu nguy hiểm, vì một số bé có thể bị vàng nhẹ trong thời gian ngắn sau điều trị. Tuy nhiên, nếu vàng da đậm hơn, lan nhanh hoặc bé bú kém, lừ đừ, cha mẹ không nên chủ quan. Bài viết này sẽ giúp cha mẹ hiểu vì sao bé vẫn bị vàng da sau chiếu đèn, khi nào có thể theo dõi thêm và khi nào cần đưa bé đi khám lại.
Chiếu đèn vẫn bị vàng da có sao không?
Chiếu đèn vẫn bị vàng da không phải lúc nào cũng nguy hiểm. Nhiều trẻ sơ sinh vẫn còn vàng da nhẹ trong khoảng 24-48 giờ sau khi ngừng chiếu đèn, dù chỉ số bilirubin đã giảm về mức an toàn. Đây là hiện tượng có thể gặp và chưa hẳn đồng nghĩa với việc điều trị thất bại.
Sau khi kết thúc chiếu đèn, màu da của bé thường không trở lại bình thường ngay lập tức. Một số vùng như mặt, mắt hoặc những vùng da ít tiếp xúc với ánh sáng trong quá trình điều trị có thể vẫn còn hơi vàng. Màu da sẽ nhạt dần trong những ngày tiếp theo khi cơ thể tiếp tục đào thải bilirubin.
Nếu bé vẫn bú tốt, ngủ yên, tỉnh táo, tăng cân bình thường, không sốt, không lừ đừ và không có dấu hiệu vàng da đậm lên, cha mẹ thường chỉ cần tiếp tục theo dõi theo hướng dẫn của bác sĩ.
Ngược lại, nếu da bé vàng đậm trở lại, vàng lan nhanh hơn, hoặc kèm theo các biểu hiện như bú kém, ngủ li bì, khó đánh thức hay quấy khóc bất thường, bé cần được đưa đi khám để kiểm tra lại chỉ số bilirubin và đánh giá xem có cần tiếp tục chiếu đèn không hay cần đổi phương pháp khác.
Đọc thêm: Chiếu Đèn Vàng Da Trẻ Sơ Sinh: Quy Trình & Hiệu Quả Điều Trị
Vì sao bé vẫn vàng da sau chiếu đèn?
Như đã nói ở trên, có nhiều lý do khiến bé đã chiếu đèn nhưng da vẫn còn vàng. Dưới đây là tổng hợp một số lý do thường gặp.
Vàng da sinh lý chưa hết hoàn toàn
Ở nhiều trẻ sơ sinh, vàng da sinh lý không biến mất ngay sau khi ngừng chiếu đèn, vì bilirubin đã ngấm vào mô mỡ dưới da và cần thời gian để đào thải qua đường phân hoặc nước tiểu. Do đó, dù bilirubin đã giảm về mức an toàn, màu da của bé vẫn có thể còn vàng nhẹ thêm một thời gian, nhất là ở vùng mặt, mắt hoặc những vùng da ít tiếp xúc với ánh sáng.
Nếu bé vẫn bú tốt, tỉnh táo, ngủ yên và không có dấu hiệu vàng đậm hơn, cha mẹ thường chỉ cần tiếp tục theo dõi theo lịch hẹn của bác sĩ.
Bilirubin tăng trở lại sau khi ngừng chiếu đèn
Một số bé có thể gặp tình trạng bilirubin tăng nhẹ trở lại sau khi ngừng chiếu đèn. Hiện tượng này thường được gọi là tăng bilirubin hồi ứng. Đây là lý do một số trẻ cần được kiểm tra lại bilirubin sau điều trị, đặc biệt nếu bé sinh non, vàng da sớm, bilirubin ban đầu cao hoặc có yếu tố nguy cơ.
Không phải trường hợp bilirubin tăng trở lại nào cũng nguy hiểm, nhưng nếu mức tăng nhanh hoặc vượt ngưỡng an toàn, bác sĩ có thể chỉ định tiếp tục chiếu đèn hoặc đổi sang phương pháp khác.
Bé có nguyên nhân nền làm vàng da kéo dài
Nếu bé có bất đồng nhóm máu mẹ con, thiếu men G6PD, tan máu hoặc bệnh lý khác, bilirubin có thể tiếp tục tăng dù đã được chiếu đèn. Trong những trường hợp này, chiếu đèn chỉ giúp giảm bilirubin tại thời điểm điều trị, còn nguyên nhân làm bilirubin tăng vẫn cần được bác sĩ đánh giá thêm.
Vì vậy, nếu bé vàng da kéo dài, tái vàng nhanh hoặc có kết quả bilirubin không giảm như mong đợi, cha mẹ nên đưa bé đi khám lại thay vì chỉ tiếp tục quan sát màu da tại nhà.
Chiếu đèn chưa đạt hiệu quả điều trị
Hiệu quả chiếu đèn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như thời gian chiếu, khoảng cách từ đèn đến bé, cường độ ánh sáng, diện tích da được tiếp xúc với ánh sáng và việc bé có được theo dõi đúng cách hay không. Nếu chiếu chưa đủ thời gian, đèn đặt chưa đúng khoảng cách hoặc da bé tiếp xúc với ánh sáng chưa đủ, bilirubin có thể giảm chậm hơn.
Khi nghi ngờ chiếu đèn chưa đạt hiệu quả, bác sĩ có thể cần đánh giá lại chỉ số bilirubin, kiểm tra cách chiếu và quyết định bé có cần tiếp tục điều trị hay không.
Đọc thêm: Khoảng Cách Chiếu Đèn Vàng Da Cho Trẻ Sơ Sinh Là Bao Nhiêu?
Nên làm gì nếu trẻ vẫn bị vàng da sau khi chiếu đèn?
Cha mẹ có thể kiểm tra bằng cách ấn nhẹ vào ngực, bụng hoặc tay chân của bé dưới ánh sáng tự nhiên. Nếu da trẻ vẫn còn vàng, cha mẹ nên bình tĩnh theo dõi thêm trong 24-48 giờ. Màu da còn vàng nhẹ chưa chắc là bất thường, nhưng nếu vàng đậm hơn hoặc lan rộng hơn thì cần liên hệ bác sĩ.
Mẹ cũng nên cho bé bú nhiều hơn, đặc biệt là sữa mẹ, để giúp nhuận tràng, tăng số lần bé đi tiểu và đi ngoài, giúp cơ thể đào thải bilirubin nhanh chóng. Ngoài ra, cha mẹ có thể kiểm tra màu phân của bé. Nếu phân chuyển sang màu xanh và lỏng hơn trong những ngày kế tiếp thì đây là dấu hiệu cho thấy bilirubin đang được đào thải qua đường tiêu hóa.
Bên cạnh đó, cha mẹ cũng cần quan sát những tình trạng khác như bé ngủ có yên không, có dễ đánh thức không. Những thông tin này giúp bác sĩ đánh giá bé đang phục hồi tốt hay có dấu hiệu cần kiểm tra lại bilirubin.
Nếu vàng da còn rõ, tái vàng nhanh sau khi vừa ngừng chiếu đèn hoặc cha mẹ cảm thấy không chắc chắn, nên đưa bé đi khám lại hoặc liên hệ bác sĩ để được đo lại chỉ số bilirubin. Không nên chỉ dựa vào cảm nhận bằng mắt thường để quyết định bé đã ổn hay chưa.
Khi tái khám hoặc liên hệ bác sĩ, cha mẹ nên chuẩn bị sẵn một số thông tin:
- Ngày sinh của bé
- Cân nặng lúc sinh
- Tuần thai khi sinh
- Nhóm máu của bố và mẹ
- Kết quả đo hoặc xét nghiệm bilirubin trước đó, nếu có
- Thời gian bé đã chiếu đèn và thời điểm ngừng chiếu
Cha mẹ không nên làm những việc dưới đây:
- Không tự mua thêm đèn để chiếu tiếp nếu chưa có chỉ định.
- Không tự kéo dài thời gian chiếu đèn.
- Không tự thay đổi khoảng cách, cường độ hoặc loại đèn đang dùng.
- Không chỉ nhìn màu da rồi kết luận bé đã khỏi hoặc bé đang nặng hơn.
- Không trì hoãn tái khám nếu bé có dấu hiệu bú kém, lừ đừ, khó đánh thức hoặc vàng da đậm lên.
Đọc thêm: Thời Gian Chiếu Đèn Vàng Da: Giải Đáp Từ Bluecare
Khi nào cần tái khám ngay?
Cha mẹ cần đưa bé đi khám lại nếu sau khi chiếu đèn, da bé vàng đậm hơn, vàng lan xuống ngực, bụng, tay chân hoặc tái vàng nhanh sau khi vừa ngừng chiếu. Đây là dấu hiệu cần kiểm tra lại chỉ số bilirubin để biết bé có cần tiếp tục điều trị hay không.
Ngoài màu da, tình trạng toàn thân của bé cũng rất quan trọng. Cần cho bé đi bác sĩ kiểm tra sớm nếu bé bú kém, bỏ bú, ngủ li bì, khó đánh thức, sốt hoặc mệt hơn bình thường.
Với trẻ sinh non, nhẹ cân, có bất đồng nhóm máu mẹ con, thiếu men G6PD hoặc đã từng có bilirubin cao, cha mẹ không nên chờ quá lâu dù bé chỉ vàng da lại ở mức vừa phải. Nhóm trẻ này có nguy cơ cao hơn và cần được theo dõi sát hơn.
Nếu bé xuất hiện biểu hiện nặng như co giật, khóc thét, ưỡn người, mềm nhũn hoặc phản ứng kém, cần đưa bé đến cơ sở y tế ngay. Đây là nhóm dấu hiệu khẩn cấp, không nên tiếp tục theo dõi tại nhà.
Chiếu đèn vẫn bị vàng da không phải lúc nào cũng là dấu hiệu điều trị thất bại. Nhiều trẻ vẫn còn vàng nhẹ trong một thời gian ngắn sau khi ngừng chiếu đèn và sẽ cải thiện dần khi cơ thể tiếp tục đào thải bilirubin. Tuy nhiên, nếu vàng da đậm hơn, tái vàng nhanh hoặc kèm theo các dấu hiệu bất thường, bé cần được bác sĩ đánh giá lại để xác định nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp.
Nếu cha mẹ chưa chắc tình trạng vàng da của bé đã an toàn hay chưa, hãy liên hệ Bluecare để được hỗ trợ xét nghiệm vàng da cho trẻ sơ sinh tại nhà và tư vấn bởi bác sĩ.
Miễn trừ trách nhiệm: Nội dung bài viết chỉ nhằm cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Nếu trẻ có dấu hiệu vàng da hoặc bất kỳ biểu hiện bất thường nào trước, trong và sau quá trình chiếu đèn vàng da, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế hoặc liên hệ bác sĩ để được tư vấn và điều trị kịp thời.
